Organik bir toprak türü olan torf, bitki köklerinin etrafında bulunan toprağın hava ve nemini düzenler, bitki için ideal bir büyüme ortamı hazırlar.

Torf Nedir?

Göllerde su seviyesinin düşmesi ile bitkilerin faaliyetleri artar kış aylarındaki su seviyesinin yükselmesi ile de bitki ölür, sürekli tekrarlanan bu durum bitki kök ve gövdelerinin dönüşümlü birikimleri organik toprak türü olan torfun oluşumunu sağlar. Torf organik toprak düzenleyicidir, besin maddesi içermez, özellikle saksı bitkileri ile fidan yetiştiriciliğinde kullanılan çok önemli bir materyaldir. Lifli yapıda olan torfun PH değeri 5,5 ila 6,5 arasındadır.

Torf Nasıl Oluşur?

Nemli, az yağış alan ve yaz sıcaklarının düşük olduğu yerlerde bataklık ve bataklık benzeri su altında arazilerde yetişen bitkilerin su dibine çökmesi sonucu kısmen çürümesi ve su altında hava ile olan ilişkinin kesilmesi sonucu yıllar boyunca çürümüş vaziyette su altında birikmesi sonucunda kalın bir toprak yatakları haline gelir.

Torfun Dağılışı Nasıldır?

Ilıman kuzey ülkelerde bir metre torf oluşumu yaklaşık 600 ila 2400 yıl arasında gerçekleşir, tropik bölgelerde 214 ila 455 yılda oluşum tamamlanır. Ilıman okyanus ikliminin hakim olduğu İngiltere, İrlanda ve İskoçya’da geniş torf yatakları vardır. Almanya, Polonya, Yunanistan, Amerika Birleşik Devletleri, Endonezya, Malezya, Zaire, Uganda ve Kenya’da da geniş torf yatakları vardır. Ülkemizde torf bulunan yerler ise Sürmene Ağaçbaşı, Abdulharap gölü, Yunak Akgöl, Çaykara Barma Yaylası, Buldan Yaylagöl, Çatalca Danamandıra, Denizli Çameli, Antalya Elmalı ve Söğüt, Kahramanmaraş Gavur gölü, Sakarya Akgöl, Adıyamana Azaplı, İnekli ve Gölbaşı, Burdur Gölhisar, Göle Ağılyolu, Erzurum Binpınar Karaçoban, Kahramanmaraş merkez, Van Özalp ve Saray ile Bolu Yeniçağa gölüdür.

Torf Nerede Kullanılır?

Organik bir toprak düzenleyicisi olması ve toprağın hava ile nemini düzenlediği için bitkinin en doğru büyüme ortamını yaratmasından kaynaklı olarak her türlü bitkinin yetiştirilmesinde kullanılır. Bitkinin gelişim hızını arttırmasının yanı sıra su ile gübrenin bitkiye düzenli bir şekilde geçmesini sağlar ve gübrenin topraktan kaybolmasına engel olur.

İthal Torf Türleri

Her bitki için kullanılan ithal torf, ağaç torfu, sera torfu, mantar torfu, bahçe torfu, bitkilik torf, çiçeklik torf, fidan torfu, meyve torfu, menekşe torfu, peyzajlık torf, sebze torfu ve çok amaçlı torf olmak üzere türlere ayrılır.

Kimyasal Özelliklerine Göre Torf

Her ne kadar türlerine göre değişiklik görülse de torfun PH değeri asit karakterlidir, ülkemizde torflar genel olarak 4 ila 7 ph derecesindedir. 1992 yılında ülkemizde yapılan bir araştırmada torf yapısında ki mikro element miktarları şu şekilde belirlenmiştir.

  • 13 ppm Cu
  • 2195 ppn Fe
  • 32 ppm Zn
  • 38 ppm Mn

Makro besin elementleri ise

  • % 0.215 P
  • % 1.186 total N
  • 1800 ppm K
  • 1620 ppm Mg
  • 2800 ppm Ca
  • 200 ppm Na

Torf siyah renkli olmasının dışında kahverengi ya da sarı renklerinde de olabilir, yüzde yüz doğal, organik ve sterildir. MÖ 4. yüzyılda bir torf bataklığına gömülen Tollund Adamı cesedi günümüze kadar bozulmadan gelmiştir.

ithal torf

Bitkisel Kökenine Göre Torf

Yüzde yüz doğal bir madde olan torfun organik yapısı yüksektir, EC ve PH değerleri değişebilir ve içine besin maddeleri ilave edilebilir. Herhangi bir hastalık ya da haşere taşımaz, hem su tutma hem de havalanma kapasitesi yüksektir. Hacim olarak hafif olmasının avantajı ile aynı zamanda harç olarak kullanıma da uygundur torf ile her türlü bitkiyi yetiştirmek söz konusudur.

Besin Maddesi İçeriği

Torf genel olarak yüzde 5 oranında düşük kül içerir ayrıca doğal saf halde ki besin maddeleri azot dışında oldukça düşüktür. Mevcut besin maddeleri bitkiler tarafından kolay alınan bir yapıda değildir. Islak torf sahalarında nitrifikasyon olayının olmaması nedeni ile nem kapsamı artar bu da azot oranını arttırır. Yapılan çeşitli araştırmalarda torfta kül oranı yüzde 5,0 ila 9,9, organik fosfor oranı 430 ila 730 ppm arası, toplam fosfor oranı ise  500 ila 980 ppm olarak tespit edilmiş durumdadır.

Torfun Ayrışma Dereceleri Nasıldır?

Torfun ayrışma derecesinin bilinmesi kullanım amacı için önemlidir, özellikle su tutma kapasitesi yönünden ayrışmış torf kullanımının önemi fazladır. Torfun niteliği pratik bir şekilde belirlenebilir, şayet torf sıkıldığı zaman berrak renkte bir su akıyorsa rengi açık kahverengi ya da sarı ise ayrışmamış kaliteli torf denebilir. Ayrıca bakıldığında torfu oluşturan bitki parçaları görünmeli, avuç içinde sıkılıp tekrar bırakıldığında tıpkı bir sünger gibi eski halini almalı. Ve yine avuç içinde sıkıldığında parmak aralarından bir bulamaç ya da püre kıvamında akmamalı.

Torfun Sınıflandırması Nasıldır?

Torfun sınıflandırılması konusunda dünyada ortak bir fikir birliği yoktur çünkü farklı ülkelere özgü coğrafi, jeolitik, kimyasal ya da fiziksel farklılıklarından dolayı torflar sınıflandırılmaz. İthal Torf İrlanda’da topografiksel sınıflandırma sistemine göre sınıflandırılır, topografiksel sınıflandırma sisteminde düz merkezi ovalarda raised bag, farklı eğimlerde ki alanlarda oluşan doğal topraklar ise blanket bag olarak adlandırılır.  Organik topraklar Almanya’da alçak, geçit ya da yüksek moor olarak sınıflandırılır. Kanada ve Kuzey Avrupa ülkelerinde turbalıklarda ki mevcut bitki örtüsüne göre sınıflandırılırken bitki örtüsü arazinin tarıma ve ormancılığa açılmasını sağlar. Kimyasal özelliklerine göre eutropik, mezotropik ve oligotropik olmak üzere 3 grupta sınıflandırılır. Besin maddeleri tarafından zenginleşen taşkın suların etkisi ile oluşan ve üzerinde saz ile ağaçların yetiştiği ithal torflar eutropik torflardır.

Bu ithal torfların oluşumu çürümüş yaşlı orman torfu, saz torfu, ince parçacıklı mudde, kalın parçacıklı mudde, kireçli mudde, killi mudde, mineral toprak katmanı, az ayrışmış beyaz sphagnum, çok ayrışmış siyah sph torfu, saz torfu, çürümüş kayın ile çam torfu altında oluşan çürümüş yaşlı orman torfu ve çamur tabakası ile gerçekleşir. Hidrolojik ortamın otlar, carex ve benzer vejetasyon gelişimine olanak sağlayan ithal torflar mezotropik torflardır. Bitki besin maddesi çok az olan ve yağmur sularının etkisi ile oluşan ve sadece yosunların yetişmesine imkan veren torflar ise oligotropik torflardır. Oligotropik sphagnum torf oluşumu az ayrışmış beyaz sphagnum, çok ayrışmış siyah sphagnum torfu, minarel toprak katmanı, saz torfu, çürümüş kayın ile çam torfu altında oluşan çürümüş yaşlı orman torfu, saz kamış torfu ve çamur tabakası ile gerçekleşir.

Oligotropik Torf İle Eutropik Torf Arasında Ki Fark Nedir?

Oligotropik torf, eutropik torfa göre daha üstün özelliklere sahiptir, olgitropik torf düşük besin seviyesi, sabit düşük tuz seviyesi, pH değeri  (H2O) sabir 3,0 – 4,0 kimyasal özelliklere sahiptir. İthal Torf yapısı sabittir ve hiçbir şekilde odun ya da kök parçaları içermez. Eurotrpik torfun kimyasal özellikleri ise değişken besin oranları, aşırı derecede ki yüksek tuz konsantrasyonu, pH değeri (H2O) değişkenlik bazı zamanlar çok yüksek 4,0 ila 7,0. Eutropik torfun yapısı ise odun, kök ve bitki lifleri içeriği aşırı değişkenlik göstermektedir.

Torfu Sınıflandıran Kimdir?

Torfları ilk kez fiziksel özelliklerine göre sınıflandıran Von Post’tur. Post geliştirdiği arazi metodunda ayrışma oranına göre avuç içinde sıkılaştırılarak sıkılan torftan çıkan su ve parmak arasından akan ithal torf miktarına göre 10 dereceli olarak sıraladı. Bu sıralamaya göre az ayrışmış, lifli ve açık renkli torf H1 olarak ilk sırada yer alır. İyi ayrışmış, koyu renkli kolloidal torf ise H10 olarak sıralamada en sonda yer alır.

Torfun Faydaları Nelerdir?

Tarımın her alanında kullanılan organik toprak düzenleyicisi bitkiye faydası çok fazla olan materyaldir. Organik bileşenler açısından zengin olması ve bitkinin kök gelişimi için gerekli olan su geçirgenliği, yoğunluk ve nem tutma özellikleri sayesinde bitkinin kolay ve çok hızlı gelişmesini sağlar. Hem seralarda hem çiçek üretimi yapılan tesislerde hem de peyzaj işlerinde en çok kullanılan materyaldir.

torf

Torfu Tek Başına Kullanmak Mümkün Mü?

İthal Torf yüzde yüz doğal organik bir toprak düzenleyicisidir, su tutma ve havalanma kapasitesi yüksek, hastalık ya da haşere taşımayan, EC ve PH’ı değişen ve her türlü bitkinin yetişmesi mümkün olan toprak düzenleyici tek başına kullanılır. Kök etrafında ki hava ve nemi düzenlemesi sayesinde bitkinin hem hızlı büyümesini hem de kolay gelişmesini sağlar, hafif olma özelliği sayesinde torf aynı zamanda harç yapımına da oldukça elverişli bir materyaldir. İthal Torf yalnız kullanıldığı gibi ayrıca vermikulit, perlit ya da ponza gibi pek çok ürün ile karıştırılarak ta kullanılan bir toprak düzenleyicidir.

Neden Torf Kullanılmalı?

Balkon ve teraslarda sebze üretimi yapmak için dış mekan bitkileri için özel olarak hazırlanan torf kullanılmalı, ithal torf yerine bahçe toprağı kullanımı bitkilerin büyümesi ve gelişiminde bazı sorunlar yaşanmasına neden olur. Çünkü toprakta daha önce yetiştirilmiş olan bitkilerin toksit kalıntıları ile yabani ot tohumları bulunur. Bu durum göz önüne alınıp dikkat edildiğinde torf kullanmanın faydası ortaya çıkar. Bitkilerin ihtiyaç duyduğu mineral, element, hava, nem ve su tutma özellikleri sayesinde torf kıraç ya da aşırı killi arazilerde kullanmaya çok uygundur. Tuzlu, kireçli, ağır killi ve kıraç arazilerde torf kullanılırsa toprak tarıma elverişli bir hale gelir çünkü torf karıştırılan toprak taşlaşmaz ve macunlaşmaz.

Kireçli topraklar içerdiği asit etkisi ile toprakta ki elementlerin bitkiler tarafından alımını sağlayan özelliğe sahiptir. Kumlu topraklarda ya da kum arazilerde torfun herhangi bir etkisi olmaz, kumlu topraklara ancak kompost ya da kırmızı killi toprak karıştırılır. Torf yaygın bir şeklide perlit ile eşit oranlarda karıştırılarak çelik köklendirme işleminde kullanılır, kendinden steril olan bu karışım sayesinde çelikler çürümeden köklenir ve kökler çok hızlı bir gelişim gösterir. Doğal olarak elde edilen torf kullanılmadan önce kesinlikle göz ya da el ile kontrol edilmeli şayet kokusunda ya da görüntüsünde bir farklılık varsa o durumda torf kullanılmamalıdır çünkü torf güneşte uzun süre bekleyerek nemini kaybetmiş.